محمد بن أحمد الفاسي المكي ( مترجم : محمد مقدس )

62

شفاء الغرام بأخبار البلد الحرام ( فارسى )

ساختمان معروف به « خانهء ابوسعيد » كه ديوار به ديوار « دارالعجله » است ، محدود مىشد . فاكهى در كتاب خود مطلبى آورده است كه نشان از برترى « معلاة » بر « مسفله » دارد . وى مىگويد : زبير بن به كار به نقل از حمزة بن عتبه لهبى آورده است : از پيامبر گرامى صلى الله عليه و آله شنيدم كه وقتى حدّ و حدود مشاعرالحرام را در معلاة و مسفله و رمى جمره و صفا و مروه و سعى و ركن و مقام و حِجر تعيين مىكرد ، هنگامى كه به پايين مكه رسيد ، به سمت چپ و راست نگريست و فرمود : خداوند تبارك و تعالى را در مناسك حج به اينجاها ، كارى نيست . درستى اين حديث عجيب را كه نقل كرديم ، تنها خداوند مىداند . نخستين خانه‌اى كه در مكه ساخته شد و درِ آن ، در جهت مسجدالحرام قرار داده شد ، « دارالندوه » بود كه قصىبن كلاب به هنگامى كه حكومت مكه را يافت ، آن را ساخت تا محل گردهمايى خود با خويشان باشد ؛ پس از آن ، قريش نيز به او و شيوه‌اش اقتدا كرد و آنجا را محل اجتماع و مشورت قرار داد . بارها همهء اين خانه ( دارالندوه ) در محدودهء مسجد الحرام در آمد . زبيربن به كار به نقل از ابوسفيان‌بن ابىوداعه سهمى ، نقل كرده كه سعيدبن عمرو بن هصيص سهمى ، اولين كسى است كه در مكه خانه ساخت و براى ابوسفيان شعرى سرود كه دلالت بر اين امر دارد : فأوّل من بوّأ بمكّة بيته * و سور فيها ساكناً بأثاف « 1 » « او نخستين كسى است كه در مكه منزل گزيد و با سنگپاره اطراف آن را ديوار كشيد . » ولى از قرار گرفتن درِ اين خانه در سمت نمازگاه كعبه ، سخنى نگفته‌است . وقتى كسى خانه‌اى در مكه مىسازد ، شايسته است كه بلندتر از كعبه نباشد ؛ چرا كه برخى صحابه در چنين حالتى ، فرمان به ويرانى خانه مىدادند و اين مطلب در تاريخ

--> ( 1 ) - قطبى نيز در تاريخ خود اين بيت شعر را آورده است . نك : تاريخ القطبى ، ص 23 ، و در « جامع اللطيف » از ابن‌ظهيره ، ص 26 ، آمده است كه حميد بن زهير اولين كسى است كه در مكه چهار ديوارى ساخت .